Eeuwige roem en aanzien dwong Anton Geesink af door goud te winnen op de Olympische Spelen van 1964 in Tokyo. Judo was tijdens deze editie voor het eerst een Olympische sport. Gastland Japan zag zichzelf als grote favoriet voor alle gouden plakken die verdeeld werden in de diverse gewichtsklassen. En dat was niet onbegrijpelijk: de rest van de wereld dacht ook zo, want aan de Japanse judohegemonie werd amper getwijfeld. Voor Japanners was judo zoveel meer dan een sport, een levenshouding bijna, terwijl veel Nederlanders het nog afdeden als een vreemde pyjamasport.

Maar het liep anders op de Spelen. De boomlange Geesink kwalificeerde zich voor de finale in de categorie Open Klasse, het koningsnummer van het judo. In een zinderende strijd nam Geesink het op tegen topjudoka Akio Kaminaga. Duizenden Japanse supporters zagen tot hun verbijstering dat niet hun landgenoot, maar Geesink het gevecht won. De Utrechtse judoreus toonde meedogenloos aan dat de judosport niet meer alleen voor de Japanners was, en liet de onthutste toeschouwers terneergeslagen achter.

Ondanks deze harde les wordt Geesink in Japan zeer gerespecteerd. Dat heeft hij met name te danken aan zijn optreden na de feitelijke overwinning op Kaminaga. Direct na zijn zege voorkwam Geesink dat de dolgedraaide Nederlandse pers en toeschouwers de heilige judomat op kwamen rennen. Geesink hield ze tegen, omdat de vernedering voor de gevloerde Kaminaga te groot zou zijn.

De wereldfaam die Geesink aan deze triomf overhield, bezorgde hem in 1966 zijn speelfilmdebuut in de Spaans-Italiaanse film I grandi condottieri. In deze Bijbelse film speelt Geesink de rol van de gespierde reus Samson. Daarnaast werkte hij zich in Japan op tot veelgevraagde gastspreker en –docent. Maar ook op de judomat bleef Geesink meetellen. In zijn sportcarrière werd de Utrechter onder meer drie maal wereldkampioen en 21 keer Europees kampioen. Ook mocht hij zich tot vier keer Nederlands Sportman van het jaar noemen.

In 1987 nam Geesinks leven een onstuimige wending, toen hij werd benoemd tot lid van het IOC. De keuze voor Geesink kwam als een verrassing, omdat die functie altijd slechts voor bestuursleden van het NOC bereikbaar was. IOC-preses Samaranch wilde echter een nieuwe weg inslaan door meer topsporters naar het bestuur te halen. Met de judoheld is het NOC echter niet vaak gelukkig geweest. De sportbond lag regelmatig flink overhoop met Geesink om zijn soms controversiële houding en ideeën. Ook de relatie met grote broer IOC verliep wel eens onstuimig. In 1999 werd Geesink door het IOC beschuldigd van het aannemen van vijfduizend dollar smeergeld, gedoneerd door de Olympische organisatoren van Salt Lake City. Maar Geesink zelf heeft de hele affaire altijd ontkend.

Aschwin Tenfelde

Polygoon op de Olympische Spelen