Volendam nader verklaard

Al zo’n 125 jaar is het vissersdorp Volendam aan de voormalige Zuiderzee het levende symbool van Holland. 'Hoe komt dat?' vroeg auteur Jan Kes zich af.

Op het ritme der golven Dat is eigenlijk begonnen in Amerika, waar vanaf 1875 een zogenaamde Hollandmanie ontstond. Deze interesse voor ons land is beschreven door de Amerikaanse docente kunstgeschiedenis Annette Stott. Haar bewering dat deze Hollandperiode door de eerste wereldoorlog ten einde kwam, blijkt achteraf echter onjuist.

Met name Volendam en zijn (tot de nationale verheven) klederdracht staat in de wereld nog altijd symbool voor alles wat Hollands is. Van een kleine, overwegend agrarische buurtschap groeide Volendam uit tot een vissersdorp met de grootste vloot van de Zuiderzee.

Na de Volendamse liederenschat van voor 1900 grondig te hebben bestudeerd, karakteriseerde de musicoloog Veurman in 1968 de typisch Volendamse zangwijze. Jan Kes schreef er een boek over. Zijn ‘Op het ritme der golven’ vestigt daarnaast de aandacht op de volksdans en plaatst de hele muzikale traditie van zang en dans in een historisch perspectief.

Deze ‘sentimental journey’ langs de talrijke, illustratieve fragmenten van zeeliederen van voor en na 1900 voert de lezer mee naar een verklaring voor het verschijnsel dat Volendam die traditie tot op vandaag levend heeft weten te houden. Die verklaring is deels te vinden in de bijzondere loop van de dorpshistorie, maar de talrijke zangers, bands, dansgroepen en zangkoren waren er niet geweest zonder de noodzakelijke uitwisseling en invloeden van buitenaf.

Die beïnvloeding en uitwisseling vond onder meer plaats door de instroom van Schokland en andere plaatsen, de veelvuldige contacten van dienstmeisjes en visventers met het achterland van Noord-Holland, de deelname aan de koopvaardij, de langdurige kennismaking met de muzikale tradities van de tweede thuishaven Terschelling en tenslotte door de sterke banden die de Volendamse vissers en venters eeuwenlang onderhielden met Amsterdam.

Door het samengaan van boeiende inhoud, originele verteltrant en de talrijke verhelderende afbeeldingen vormt dit goed gedocumenteerde boek zowel een verrijking voor de liefhebbers van Nederland’s maritieme als muzikale geschiedenis.

'Op het ritme der golven' van Jan Kes. Meer informatie vindt u op:
www.alk.nl

Oudgedienden in een muzikaal onderonsje op het Doolhof in Volendam (1930).
Reacties op dit artikel
M. Tenhumberg schreef op:
Thursday, 28 Oct 2010 15:47:47
Adri, uw bewering van Spaanse vissers lijkt klinklare onzin. Er waren 'Spaanse' (vreemdelingen)legioenen gevestigd nabij Volendam, maar het katholieke karakter komt in allerlei katholieke enclaves voor. Een Spaanse meerderheid of grote minderheid is in Volendam niet te vinden, ook geen gebruiken. Het katholieke geloof was het geloof van alle Hollanders in de Middeleeuwen. Het is boosaardig om te suggereren, dat het katholicisme een vreemde inbreng was in een protestants Holland. Dat is een simplistische bewering. Grote delen van West-Friesland zijn ook katholiek gebleven, en zo Germaans van ras als maar kan. In de Zuidelijke Nederlanden ontstond overigens allang voor de Spaanse regering sinds 1466 een zuiderlijke invloed. O.a. in Brugge. Maar in Volendam is de invloed nauwelijks in ras en haarkleur terug te vinden!
Christineke schreef op:
Wednesday, 30 Jan 2008 13:49:12
ik zou graag een makkelijk stuk willen hebben
ik vind dit erg moeilijk om dat ik in groep 7 zit
en een spreekbeurt over klederdracht hou,
als het makkelijker geweest zou zijn zou ik het kunnen gebruiken willen jullie het iets makkelijker maken
Adrie van Langen schreef op:
Tuesday, 03 Apr 2007 21:48:01
Beste Jan,

Het volgende spoor leg ik aan je voor:
In 1600 vestigden zich in Volendam katholieke vissers uit Spanje. Er ontsond een katholieke enclave. Vanuit die traditie heeft zich het specifieke karakter ontwikkeld. Zelfs uiterlijk kunnen gelaatskenmerken teruggeleid worden naar een vroegere Spaanse afkomst.
Dit alles verdient verdere bestudering en uiteindelijk
een publicatie.
Groeten Adrie.

remigratiewet

1999 - De Remigratiewet maakt het allochtonen die onder het minderhedenbeleid vallen gemakkelijker naar hun land van herkomst terug te keren. Wie binnen een jaar spijt krijgt, mag terugkomen.

Ondertussen in de...

Vroege middeleeuwen
Vroege middeleeuwen
406-925
De Germaanse stammen maken een einde aan de Romeinse tijd...